"اینکه چرا هیچ کاندیدایی ارزش ناشی از حفظ این مجموعه بی­بدیل ملی را بعنوان پتانسیل بالقوه­ طرحهای ملی اکوتوریسم به مردم علی­آباد یادآوری نمی­کند و یا از نفوذ خود برای فشار به دولت جهت حفظ و صیانت از این جنگلها و در عوض اجرای طرحهای گردشگری در جهت افزایش رونق اقتصادی حاشیه­نشینان ابر استفاده نمی­کند، ناشی از خلاء دیدگاه علمی و منطقی ایشان است.

ای کاش کاندیداهای محترم مجلس و نمایندۀ فعلی هم بجای فشار برای تخریب جنگل های بی نظیر و بکر ابر و این میراث با ارزش جهانی، فشار خود را در جهت سرمایه­گذاری در طرحهای اکوتوریسم و افزایش امکانات و تأسیسات توریستی (با حفظ وضعیت موجود) و ارتقای سطوح حفاظتی از منابع طبیعی به منظور حفظ این ذخیره­گاه ارزشمند به دولت وارد می کردند. "

"جنگل ابر میراث ملی است " عنوان مقاله ایست از دبیر کل کانون عالی گسترش فضای سبز و حفظ محیط زیست ایران که  به نکات ارزنده ای اشاره کرده است . این مقاله در روز پنجشنبه ۶/۱۰/۸۶ در صفحه ۱۴ اعتماد ملی به چاپ رسید .

جنگل ابر میراث ملی است

یاسر انصاری کجوری - جاده­ بعنوان یکی از زیرساختهای اصلی توسعه سالهاست که  در اغلب کشورها مورد پذیرش عمومی قرار گرفته به نحوی که این روزها دیگر نقش جاده ها و دیگر خطوط مواصلاتی زمینی در توسعه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مناطق بر هیچکس پوشیده نیست. در این میان حمل و نقل جاده­ای نقش بسیار مهمی در ترانزیت کالا درکشور را عهده­دار است و نزد افکار عمومی نیز، به دلایل متعددی از ارجحیت خاصی نسبت به سایر خطوط مواصلاتی (راه­آهن، دریا و هوا) برخوردار است. با این وجود به عنوان یک فعال محیط زیست و  با عنایت به درک مفاهیم فوق­الذکر و بررسی مجدد موضوع جاده زرین گل با لحاظ اثرات زیست محیطی این پروژه ، بازهم به غیر ضروری بودن اجرای این طرح تأکید می­کنم، چرا که اساساً
گزینه­های مطرح شده در چند ماهۀ اخیر، فاصلۀ زیادی با مصوبه اصلی هیئت دولت و حتی اصلاحیه­های ضمیمۀ آن دارد.

آنچه محرز است غیر ضروری بودن چنین مصوبه­ای برای توسعه،  توسط هیئت دولت است و این ضعف هم بیشتر متوجه مسئولان وقت استانی بوده که شرایط را برای تصویب چنین پروژه­ای آن هم در هیئت دولت مهیا نمودند. لذا در شرایطی که حتی شخص رییس جمهور هم در سخنان خود به صراحت اعلام می کند که ضرورتی برای اجرای جاده­های متعدد و موازی بین دو استان سمنان و گلستان وجود ندارد تنها می توان اظهار امیدواری نمود که ایشان با درایت خود تکلیف این مصوبه بحث برانگیز را به بهترین نحو ممکن و به نفع نسلهای آینده و منابع طبیعی کشور حل و فصل نمایند.

اما چند نکته در این خصوص قابل بحث است : نخست اینکه جادۀ زرین گل فاقد طرح ارزیابی اثرات زیست محیطی مورد تأئید بوده و مطابق ماده 105 قانون برنامۀ سوم توسعه کشور (مصوب سال 1379) و بند د (مواد 61 و 85) همین قانون پرداخت هرگونه اعتبار و اجرای هرگونه پروژه عمرانی منوط به انجام مطالعات و توجیه زیست محیطی و فنی و اقتصادی طرحهاست. جاده اگر بر حسب ضرورت اجرا و احداث نشود در مراحل اولیه ساخت، دارای آثار مخربی چون افزایش سر و صدا، فرسایش خاک، ایجاد اختلالات هیدرولوژی، انتقال جمعیت جوامع، تخریب و تنش در زیستگاهها و در مراحل ثانویه، تشدید تخریب زیستگاهها، افزایش آلودگی­ها، احتمال نشت مواد خطرناک، آلودگی، اخلال و یا انسداد در حرکت آبهای زیرسطحی، تنگ شدن حریم قلمرو گونه­های جانوری و حیات وحش، افزایش تخریب جنگل و تشدید پدیده  شکار و قاچاق خواهد شد  که در منطقه ابرشاهرود  جدای از موارد ذکر شده باید به ارزش منحصر بفرد، ذخیره­گاه ژنتیکی زیستگاه مذکور و وجود گونه های نادر و ارزشمندی چون سرخدار و ... اشاره نمود که در صورت تخریب، هیچ گزینه­ای از جمله واکاری یا کاشت مجدد جنگل قابل بررسی نخواهد بود.

لذا این طور به نظر می رسد که گزینه­های مطرح شده از سوی رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، همچون جنگل­کاری ما به ازای تخریب هم ، بیشتر ناشی از فشار وارده به سازمان حفاظ محیط زیست و سیاست فرار به جلوی ایشان باشد که به هرحال توجیه قابل پذیرشی نیست!

هر چند اگر نخواهیم یک طرفه قضاوت کنیم باید بپذیریم که  سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان جنگل ها و مراتع در برخی موارد ایستادگی و مقاومت در خور توجهی در برابر این مصوبه غیرضروری و غیراصولی داشته­اند که عدم نتیجه­گری مباحث مربوطه در کمیسیون زیربنایی دولت را می­توان محصول همین ایستادگی سازمان حفاظت محیط زیست و نمایندگان وزارت جهاد کشاورزی دانست.

از این رو شجاعانه­ترین و عاقلانه ترین اقدام دولت همانا بازنگری مجدد در مصوبه اخیر و دقت در مصوبات آینده باشد.اینکه آیا واقعاً احداث یک جاده روستایی و یا حتی احداث یک جاده موازی به بهانۀ کوتاه کردن چند ده کیلومتر از یک مسیر به آثار و تبعات مخرب این پروژه می­ارزد؟ آیا جادۀ مذکور جزئی از کریدور شمال جنوب بوده و یا تنها مسیر موجود جهت ارتباط شاهرود و علی­آباد است که اینچنین برای ان مصوبه داده می شود و حتی چندین بار اصلاح می شود ؟ و در جایی که یکی از شعار های انتخاباتی نمایندگان علی آباد برای احداث این جاده اشتغالزایی عنوان شدهاین پرسش مطرح می شود که آیا راه حلهای بهتری برای حل مشکل بیکاری مردم علی­آباد یا رونق روستاهای واقع در استان سمنان جز تخریب جنگل های ابر وجود ندارد؟ آیا قرار گرفتن چنین موضوعی در سطح هیئت دولت و بعنوان مصوبه، ارزش این همه اتلاف وقت و سرمایه را دارد؟

امید است همانگونه که پتروشیمی گلستان با عنایت دولت به نگاه کارشناسان به مکان جدیدی منتقل شد که تبعات به مراتب کمتری به دنبال دارد، پروندۀ جاده زرین­گل هم خارج از هیجانات و احساسات محلی در فضایی کارشناسی و با نگاهی مدبرانه از سوی مجموعه دولت و با لحاظ مصالح ملی حل و فصل شود.

موضوع جاده ابر فعلاً تحت­الشعاع مبارزات انتخاباتی کاندیداهای شهرستانهای علی­آباد و احتمالاً شاهرود قرار گرفته است . فضای نزدیک به انتخابات و فشارهای نمایندگان در تشدید التحاب های موجود بی­تأثیر نبوده و نیست، حال اینکه چرا هیچ کاندیدایی ارزش ناشی از حفظ این مجموعه بی­بدیل ملی را بعنوان پتانسیل بالقوه­ طرحهای ملی اکوتوریسم به مردم علی­آباد یادآوری نمی­کند و یا از نفوذ خود برای فشار به دولت جهت حفظ و صیانت از این جنگلها و در عوض اجرای طرحهای گردشگری در جهت افزایش رونق اقتصادی حاشیه­نشینان ابر استفاده نمی­کند، ناشی از خلاء دیدگاه علمی و منطقی ایشان است. ای کاش کاندیداهای محترم مجلس و نمایندۀ فعلی هم بجای فشار برای تخریب جنگل های بی نظیر و بکر ابر و این میراث با ارزش جهانی، فشار خود را در جهت سرمایه­گذاری در طرحهای اکوتوریسم و افزایش امکانات و تأسیسات توریستی (با حفظ وضعیت موجود) و ارتقای سطوح حفاظتی از منابع طبیعی به منظور حفظ این ذخیره­گاه ارزشمند به دولت وارد می کردند و در مقابل خواستار ایمن­سازی راههای موجود بین دو استان و دو شهرستان که مد نظر  رییس جمهور هم بوده ، می شدند.

* دبیر کانون عالی گسترش فضای سبز و حفظ محیط زیست ایران