دو هفته قبل كه به دعوت اداره كل محیط زیست استان گیلان برای شركت در جشن روز جهانی تالابها شركت كرده بودم ،‌جناب استاندار گیلان سخنرانی داشتند و دراین سخنرانی به نكات جالب اشاره كردند كه یكی اش همین طرح دیواره سازی بود كه با شنیدنش حیرت زده شدم !!

به محض بازگشت چون مجبور بودم به بندر عباس بروم ،‌نتونستم با اساتید فن راجع به این موضوع صحبت كنم كه دیواره سازی دیگر چه صیغه ایست ؟ اما گزارشی از اظهارات استاندار گیلان راجع به تالاب انزلی و مصاحبه خودم با ایشان را در كارگزاران روز دوشنبه هفته قبل كه ۱۵ بهمن بود نوشتم و به این موضوع اشاره كردم كه بدون شك دیواره سازی صدمات جبران ناپذیری به تالاب وارد خواهد ساخت. امروز می بینم مدیر كل محیط زیست استان گیلان به عنوان اولین كارشناس محیط زیست دلایل غیر كارشناسی بودن این طرح را تشریح كرده است .  ایرنا را بخوانید .

جالب است كه همون روز اولین سئوالی كه از استاندار پرسیدم راجع به همین موضوع بود و ایشان گفت وقتی معاون عمرانی استان بودم خودم این طرح را دادم و امروز خودم پیگیر هستم كه این طرح اجرایی شود . آرزو می كنم انشاء الله جناب استاندار به استان دیگری منتقل شوند تا بعد از این بهتر بتوانند وقت شان را صرف امورات شان كنند ،‌چون به نظرم این تالاب انزلی بدجوری اسباب مزاحمت استانداری شده كه هر روز یك خوابی براش می بینند ،‌ كاش خدا می دونست كه اگه می خواد بهشتی روی زمین درست كنه ،‌این بهشت نباید در خاك ایران باشد !

در ضمن گزارش من از صحبت های استاندار هم در ادامه اومده :

در روز جهانی تالاب ها استاندار گيلان در گفتگو با كارگزاران تاكید كرد:

جاده كنارگذر انزلي فقط به دستور رییس جمهور متوقف می شود

مژگان جمشیدی- همایش روز جهانی تالاب ها امسال به جای انكه در شهر شیراز برگزار شود در یك قدمی تالاب بین المللی انزلی برگزار شد ، شاید تاكید مجدد كارشناسان داخلی و خارجی بر حفظ تالاب بتواند مسئولان محلی و استانی درگیلان را متقاعد كند تا جاده كنار گذر را به جای انكه در قلب تالاب احداث شود به بیرون از تالاب منتقل كنند اما علی رغم همه انتظاراتی كه می رفت استاندار گیلان این بار از عدم توقف ساخت جاده كنارگذر انزلی خبر داد. نكته قابل تامل برانگیز اینكه اظهارات استاندار گیلان مبنی بر اینكه "ساخت جاده كنار گذر انزلی متوقف نخواهد شد" ، در حالی مطرح شد كه وی دقایقی قبل از آنكه به پرسشهای مطرح شده پاسخ دهد،‌ در اجتماع گروهها و كارشناسان محیط زیست‌ خود به دفاع از تالاب انزلی برخاسته و حتی گفته بود : " واقعا در طول زمان جفای بزرگی به این تالاب شده است ". اما او هرگز اشاره مشخصی به آسیب هایی كه از ناحیه این جاده به تالاب وارد می شود ،‌ نكرد . از سوی دیگر گزارش خبرنگار كارگزاران از محل كارگاه عمرانی جاده سازی در حاشیه تالاب انزلی نیز حاكی است جاده سازی همچنان ادامه دارد !‌

روح الله قهرمانی استاندار گیلان ،‌ با حضور در همایش سی و هفتمین سالروز گرامیداشت انعقاد كنوانسیون رامسر،‌ به بررسی رفتارهای مخاطره آمیز بعضی ازمردم در تخریب و آلودگی محیط زیست استان گیلان پرداخت و میزان آلودگی رودخانه هایی چون گوهر رود و زرجوب را بسیار بالا عنوان كرد به طوریكه امروز تماما به رودخانه هایی متعفن و آلوده تبدیل شدند . او همچنین تالاب انزلی را یك تالاب در ابعاد جهانی برشمرد و گفت :‌" تالاب انزلی تالاب زیبایی است و باید مثل تخم چشم آن را عزیز بشماریم ". او همچنین از آغاز بكار طرح جدیدی به منظور ساماندهی تالاب انزلی در آینده نزدیك خبر داد و  بدون اشاره به جزییات این طرح به دیواره سازی در حاشیه تالاب انزلی اشاره كرد .

حال پرسش های زیادی مطرح است كه چطور جشن روز جهانی تالابها در شهر بندر انزلی برگزار می شود اما كمترین اشاره ای به تهدیدات جدیدی كه هم اكنون با احداث جاده متوجه این تالاب است ،‌ نمی شود؟ نكته دیگر اینكه  چرا بعد از گذشت بیش از یكماه از بازدید اعضای كمیسیون زیر بنایی دولت از تالاب انزلی ،‌این كمیسیون هنوز نظر نهایی خود را درباره اختلاف سازمان محیط زیست و وزرارت راه بر سر احداث جاده در داخل تالاب اعلام نمی كند . هر چند  تاكنون چندین جلسه برای این منظور برگزار شده اما یكی از جلسات هم به دلیل عدم حضور همزمان استاندار گیلان و وزیر راه در جلسه كمیسیون ،‌ به تعویق افتاد و هنوز تكلیف نهایی این جاده مشخص نشده است .

استاندار گیلان دقایقی بعد از ایراد سخنرانی،‌ سالن همایش راترك كرد. وی در پاسخ به پرسش خبرنگار كارگزاران درباره اینكه آیا با گزینه پیشنهادی محیط زیست برای جاده كنار گذر انزلی موافقید یا گزینه وزرات راه اظهار داشت : "در بحث كنار گذر انزلی ،‌هم گزینه محیط زیست مطرح است و هم گزینه وزارت راه اما چون گزینه وزارت راه مصوبات قبلی را دارد در حال حاضر نادیده گرفتنش در سطح استان و مسئولان محلی امكان پذیر نیست مگر اینكه بر اساس دستور ریییس جمهور این موضوع در دولت مورد كارشناسی دقیق قرار گیرد ."

اما به رغم اظهارات استاندار گیلان، مصوبه قبلی دولت در سال 1382 كاملا تاكید بر خروج جاده از داخل تالاب داشته و هرگز تاكیدی بر احداث جاده در داخل تالاب نشده است !‌با این حال وی از پاسخ دادن به این پرسش كه "‌ منظورتان كدام مصوبه است "‌ امتناع كرد و گفت:‌نظر ما نظر كارشناسی است و كمیسیون زیربنایی دولت به هر نظری برسد ما همان راتاكید می كنیم .

قهرمانی تاكید كرد :‌ ما مي‌خواهيم هم جاده احداث شود و هم تالاب حفظ شود، چرا كه اگر جاده كمربندي انزلي احداث نشود، انزلی به بن بست و انسداد می رسد و همین امر موجب افزايش آلاينده‌هاي زيست محيطي مي‌شود. وي در ادامه به كارگزراران گفت: به هر حال من همه فشارم به هر دودستگاه یعنی سازمان محیط زیست و وزارت راه اين است كه كار متوقف نشود، هرچند كه هم اكنون تقريبا در سه كيلومتر مسير مورد اختلاف، كار متوقف شده است. استاندار گيلان با اشاره به اين كه شكل هندسي راه و كمربندي نيز بايد مشخصات مهندسي داشته باشد، افزود: هم اكنون كميسيون زيربنايي دولت در حال بررسي كارشناسي موضوع است.

دیوار كشی بخشی از تالاب انزلی

استاندار گیلان همچنین درباره جزییات طرح دیواره كشی تالاب به كارگزاران گفت: زمانی كه معاون عمرانی استانداری بودم از طریق وزرات نیرو این طرح را دنبال می كردم و مطالعاتش انجام شده ولی به خاطر كمبود بودجه معطل ماند و حالا دوباره پیگیر موضوع شدم كه این كار انجام شود . وی عنوان دقیق این طرح را طرح ساماندهی تالاب انزلی عنوان كرد كه شامل دیواره سازی تالاب در بخش هایی می شود كه با مناطق مسكوني تداخل دارد، تا از تجاوز به تالاب جلوگيري شود. استاندار گيلان گفت: "اجراي اين طرح، از سال آينده با تخصيص اعتبارات استاني و ملي اجرايي خواهد شد. "

اما نكته مورد بحث این است كه  آیا این دیواره سازی خود تهدید دیگری برای تالاب انزلی نخواهد بود و آیا برای این كار از كارشناسان محیط زیست كسب نظر شده كه آسیب دیگری به تالاب وارد نشود ؟ آن هم در شرایطی كه هنوز اثرات سوء دخالت های انسانی در تالاب انزلی همچون لایروبی در دهه های گذشته و ورود گونه غیر بومی آزولا به تالاب همچنان به قوت خود باقی است مطرح شدن پروژه ای كه بخشی از آن دیواره سازی برای یك اكوسیستم تالابی است جای سئوال دارد .

اصرار بر ساخت جاده در آب

عملیات اجرایی جاده كنار گذر انزلی به طول 16 كیلومتر از سال 1377 آغاز شده است  اما به دلیل اینكه 3 كیلومتر از این مسیر قرار است مستقیما از قلب تالاب بین المللی انزلی عبور داده شود از سال 1379 با مخالفت سازمان محیط زیست و شكایت این سازمان علیه وزرات راه تا به امروز به طول انجامیده است . با این حال سازمان محیط زیست بارها برای آنكه جاده كنار گذر،‌ تالاب انزلی را به سرنوشت شوم دریاچه ارومیه دچار نكند گزینه دیگری را مطرح كرده كه تنها اختلافش با گزینه وزرات راه در 500 متر افزایش طول مسیر است. اما وزرات راه علی رغم مصوبه سال 1382 دولت مبنی بر خروج جاده از داخل تالاب همچنان از اجرای این مصوبه قدیمی سر باز می زند و در پي اين مصوبه مسؤولان پروژه اواخر مرداد ماه سال جاري اقدام به احداث مسير در داخل تالاب كردند كه اين امر با مقاومت مسؤولان محيط زيست رو به رو و پروژه متوقف شد.

از سوی دیگر همزمان با آغاز بكار مجدد پروژه و خاكریزی و تخریب تالاب،‌ سازمان محیط زیست موضوع را به ریاست جمهوری منتقل كرد تااينكه هيأتي از دفتر پيگيري‌هاي رياست‌جمهوري براي بررسي موضوع به محل اعزام شد كه سرانجام نتايج بررسي اين هيأت 4 مهر ماه سال جاري توسط معاون اجرايي رييس‌جمهوري ابلاغ شد.  سعيدلو، معاون اجرايي رييس‌جمهوري در نامه ای به رحمتي، وزير راه و ترابري قویا تاكید كرده كه ساخت جاده كنار گذر بر اساس صورتجلسه مورخ 3/9/1383 كه به تاييد معاونت ساخت و توسعه راه‌هاي آن وزارتخانه رسيده است انجام شود. و این یعنی بیرون رفتن جاده از داخل تالاب  با این حال در شرایطی كه اين نامه مي‌توانست فصل‌الخطاب اين پرونده باشد، در پي اصرار مسؤولان پروژه و مسئولان استانی ، كميسيون زيربنايي دولت مجددا قرار است مسيرها را بررسي كنند.